Wat is Social Return on Investment?

Social Return on investment (SROI) is als voorwaarde op te nemen in aanbestedingen. Het doel is extra werk(ervarings)plaatsen te creëren voor mensen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt. Zonder re-integratieondersteuning kunnen die niet aan het werk. Zo hopen overheidwerkgevers zoveel mogelijk mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan betaald werk te helpen.

SROI

SROI is een ‘containerbegrip’. Het omvat meerdere afspraken over de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. SROI is zowel het maken als het uitvoeren van afspraken tussen inkoper en leverancier. De precieze vorm verschilt per afspraak. Er zijn veel varianten, zoals verplichtingen in geld, in aantallen plaatsingen et cetera.

Social return komt vaak voor in de facilitaire diensten waar veel diensten zijn uitbesteed. Voorbeelden zijn: de schoonmaak, groenvoorziening, bewaking en beveiliging en de catering. Via SROI sorteren ook mensen camouflagekleding en uitrustingsstukken voor het ministerie van Defensie. Er zijn binnen de overheid meerdere partijen betrokken bij de vormgeving van de inkoop en de aanbestedingen.

Sociale voorwaarden

Aanbestedingen kennen veel procedures en regelingen voor een zo eerlijk en transparant mogelijk inkoopproces. Er zijn bijzondere regelingen voor de inzet van mensen met een beperking, kortweg ‘sociale voorwaarden’. Leveranciers moeten zich inspannen om hieraan te voldoen in het hele productieproces. De voorwaarden gelden sinds 1 januari 2013 voor alle rijksopdrachten boven de Europese aanbestedingsdrempel van € 250.000,-.

Vormen SROI

Van oorsprong ging SROI met name om de tijdelijke inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In aanbestedingscontracten stond vaak een bepaling. 5% van de ingezette mensen moest afkomstig zijn uit de doelgroep banenafspraak, of een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Door onder meer het tijdelijke karakter was het voor de ingehuurde partijen vaak moeilijk om aan deze verplichting te voldoen.

De laatste jaren kan de opdrachtnemer steeds vaker de SROI-verplichting invullen door deze (voor een deel) onder te brengen bij toeleveranciers en onderaannemers. Sommige overheidsorganisaties organiseren zelf de inkoop en verplichten opdrachtnemers te voldoen aan SROI-standaarden die zij aanhouden. Een voorbeeld is de gemeente Eindhoven. Die eist dat opdrachtnemers voldoen aan een bepaalde norm en gecertificeerd zijn door een externe partij.

Werkgeverschap

Een belangrijk discussiepunt is de vraag wie werkgever is van degenen die als ‘social returners’ worden ingezet. Werkgevers die via SROI mensen aan werk helpen kunnen deze plaatsingen niet meetellen bij het voor hun afgesproken aantal. Degenen die via social return worden ingezet tellen immers mee bij de formele werkgever. Dat is degene die het contract uitvoert en niet de aanbestedende partij. Zolang er geen quotum is doet dat er niet toe.

Inmiddels zijn er nieuwe vormen van aanbestedingen. Organisaties nemen bijvoorbeeld cateringmedewerkers aan maar kopen de begeleiding in via SROI bij facilitaire dienstverleners. Op die manier is de inkopende partij formeel werkgever en is de dienstverlener verantwoordelijk voor de begeleiding op de werkvloer.